Viết mấy dòng, tôi nghĩ đến nền giáo dục ở Taberd mà phục nhiều vị phu huynh rất săn sóc học sinh nội trú của mình. Đàn bà không phải họ thích cái khổ của lộn xộn đâu, nhưng bảntính họ chịu được và vấn đề tìm tịch mạc để suy tưởng họ không đặt. Ông là trường của khôn ngoan.
Duy có điều khi chưa trấn tĩnh được tâm hồn, bạn trai có thể thả hồn theo những mơ mộng kiểu René, của Chateaubriand mà làm cho con người nội tâm yếu đuối. Trụy lạc không phải là thuốc trị cô độ, vì cái vui xác thịt không ăn thua gì chứng bịnh tâm thần là cô độc. Họ để ý, đứng nhìn, sửng nhìn và cười cách, ngạc nhiên nữa trước gương mặt cười hoa của đứa bé.
Lúc họ đang sôi nổi trình bầy ý kiến thì họ nhất định thắng. Kỳ thực là thứ triết lý nhân sinh của bạn trai, hoặc bộc lộ, hoặc ngấm ngầm. Nhưng có không ít bạn trai nói nhiều đến đỗi không mấy bạn gái sánh bằng.
Có khi cũng sắc xảo biết: Chiều hay nói kiểu nhà thơ nọ chiều lên trên đồng lúa vàng mơ. Ban đầu bạn trai cảm thấy rụt rè trước một con người mà tâm hồn đối với họ là một vũ trụ mới lạ quá, có lẽ huyền bí lắm.
Người ta đã nhân danh tự do, giao thiệp rộng, giải trí, học tập thiên nhiên mà giết hại bao tâm hồn trong trắng. Tôi nói mới về vì cứ chung ít có đ àn ông nào yêu con từ khi con còn trong lòng mẹ. Nếu không hại được thân thể của bạn và người duyên mới của bạn thì tên tuổi đã bị diềm xuống đất đen.
Nhiều em gái bị họ chê là liễu bồ, hiểu đúng nghĩa của tiếng. Tay lạnh và họ nói lập cập. Trước hết đừng so sánh đàn bà với đàn ông về óc trách nhiệm đối với con cái.
Hồi đó tới bây giờ bạn biết tình yêu nhưng chưa sống tình yêu. Bạn về sau tìm những sách trong sạch để hiểu rộng vấn đề hơn. Cái thời thơ ngây ấy, quá thơ ngây, đã trôi qua.
Trong đám bạn đồng niên đông đúc, họ trửng giỡn um sùm. Tâmtính thì đích thị là tâmtính phụ nhược. Họ để ý, đứng nhìn, sửng nhìn và cười cách, ngạc nhiên nữa trước gương mặt cười hoa của đứa bé.
Đời bạn hãy là cây gõ mà đừng cây vông. Ai đã từng nắm thanh nam để ý hạnh kiểm của họ, hay thấy nam thanh sống tự nhiên lắm, liến khỉ, phá phách, nói năng bạo ngược lắm. Coi chừng hồi mình dặn, họ dạ dạ, vâng vâng mà không hiểu hết ý mình đâu.
Nhưng oái ăm thay khi Nã Phá Luân đặt tin tưởng vào Joséphine, phú trọn trái tim cho nàng, mua mọi vinh quang để lãnh nụ cười khen thưởng của nàng thì nàng đi vụn trộm yêu đương với một thuộc hạ của Nã Phá Luân tên Charles, một tay lỗi lạc đa tình. Họ đặt mình vào một hoàn cảnh bế tắc: Đánh trên dĩ vãng đen tối vì lỗi lầm một giá tréo to.